«طبق ماده ۱۰۴۳ قانون مدنی، ازدواج دختر باکره در هر سنی منوط به اذن پدر یا جد پدری است و ملاک قانون صرفاً باکره بودن است نه سابقه ازدواج. با این حال، در صورت مخالفت غیرموجه ولی، دختر میتواند با ثبت دادخواست در دادگاه خانواده و معرفی کامل خواستگار، مستقیماً از دادگاه اذن ازدواج بگیرد.»
اذن ازدواج دختر؛ خلاصهٔ راهنمای قانونی و مراحل اقدام
ازدواج، یکی از مهمترین مراحل زندگی هر فرد است و در این میان، برخی جوانب قانونی آن، به ویژه برای دختران، نیازمند توجه ویژه است. یکی از این مسائل، بحث «اذن پدر» یا «اجازهٔ ولی قهری» برای ازدواج دختر باکره است که در ماده ۱۰۴۳ قانون مدنی ایران به آن پرداخته شده است.
اذن پدر: شرط قانونی ازدواج دختر باکره
طبق ماده ۱۰۴۳ قانون مدنی (اصلاحی ۱۳۷۰)، ازدواج دختر باکره، حتی پس از رسیدن به سن بلوغ، منوط به اجازهٔ پدر یا جد پدری اوست. این قانون با هدف حفظ مصلحت دختر و اطمینان از انتخابی صحیح، وضع شده است.
ملاک، «باکره بودن» است، نه «شوهر نکرده بودن»!
نکتهٔ مهم و اختلافی که در این زمینه وجود داشت، این بود که آیا ملاک نیاز به اذن، «باکره بودن» است یا صرفاً «شوهر نکرده بودن»؟ رای وحدت رویهٔ شماره ۲۶۱ هیئت عمومی دیوان عالی کشور (۱۳۶۳) به این اختلاف پایان داد و مشخص کرد که ملاک، باکره بودن دختر است. بنابراین، اگر بکارت دختر به هر دلیلی (مانند روابط نامشروع یا عوامل دیگر) از بین رفته باشد، دیگر اجازهٔ پدر برای ازدواج او شرط نیست، حتی اگر هرگز ازدواج نکرده باشد.
اذن فقط از پدر و جد پدری
توجه داشته باشید که این اذن فقط از سوی پدر یا جد پدری (پدرِ پدر) اخذ میشود. در صورت فوت پدر و جد پدری، اجازهٔ مادر، برادر یا سایر بستگان شرط قانونی ندارد.
وقتی پدر یا جد پدری مخالفت میکنند: دادخواست اذن ازدواج
اگر پدر یا جد پدری بدون داشتن دلیل موجه از دادن اجازهٔ ازدواج امتناع ورزند، این حق دختر است که برای ازدواج خود اقدام کند. در این شرایط، دختر میتواند دادخواست اذن در ازدواج را به دادگاه خانواده تقدیم کند.
مراحل کلی اقدام از طریق دادگاه:
تنظیم دادخواست: دادخواست باید در سامانهٔ ثنا یا دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت شود و در آن، موضوع خواسته «اذن در ازدواج» ذکر گردد.
مدارک لازم: مهمترین مدرک، تصویر مصدق شناسنامهٔ خواهان (دختر) و در صورت امکان، شناسنامهٔ فرد مورد نظر برای ازدواج است.
مراجعه به دادگاه: دادگاه پس از بررسی، پدر یا جد پدری را احضار کرده و علت مخالفتشان را جویا میشود.
صدور حکم: در صورتی که مخالفت ولی قهری، فاقد دلیل موجه باشد، دادگاه حکم «اذن در ازدواج» را صادر میکند.
نکتهٔ مهم: شایعات ازدواج بدون اجازهٔ پدر
اخیراً شایعاتی مبنی بر تصویب قانون جدیدی برای ازدواج دختران بالای ۳۰ سال بدون اجازهٔ پدر منتشر شده است. این اخبار صحت ندارند.طبق قانون فعلی، تا زمانی که دختر باکره باشد، چه ۱۸ ساله و چه ۴۰ ساله، همچنان به اجازهٔ پدر یا جد پدری نیاز دارد، مگر اینکه بکارت او از بین رفته باشد.
***
ماده ۱۰۴۳ قانون مدنی
نکاح دختر باکره اگر چه به سن بلوغ رسیده باشد موقوف به اجازه پدر یا جد پدری او است و هرگاه پدر یا جد پدری بدون علت موجه از دادن اجازه مضایقه کند اجازه او ساقط و در این صورت دختر می تواند با معرفی کامل مردی که میخواهد با او ازدواج نماید و شرایط نکاح و مهری که بین آن ها قرار داده شده پس از اخذ اجازه از دادگاه مدنی خاصبه دختر ازدواج مراجعه و نسبت بع ثبت ازدواج اقدام نماید.
________________
موضوع خواسته: صدور حکم اذن در ازدواج (مخالفت غیرموجه ولی)
دلایل و منضمات: تصویر مصدق شناسنامه خواهان و خوانده.
ریاست محترم دادگاه خانواده شهرستان …
با سلام؛
اینجانب … فرزند … به شماره ملی …، قصد ازدواج با آقای/خانم … فرزند … به شماره ملی … را دارم. متأسفانه، پدرم (خوانده محترم) بدون هیچ دلیل موجهی از دادن اجازه ازدواج امتناع میورزند.
با توجه به اینکه اینجانب واجد شرایط قانونی و شرعی برای ازدواج بوده و فرد مورد نظر نیز از هر نظر (اجتماعی، اخلاقی، مالی) کفویت لازم را با بنده دارد، و نظر به اینکه طبق ماده ۱۰۴۳ قانون مدنی، مخالفت ولی بدون دلیل موجه، مانع قانونی محسوب نمیشود؛
لذا مستنداً به ماده فوقالذکر و ضرورت تشکیل خانواده، از آن مقام عالی قضایی تقاضای صدور حکم اذن در ازدواج را دارم.
با تشکر و تجدید احترام
امضاء خواهان